stress bij paarden

Voordat we het kunnen hebben over stress bij paarden, moeten we eerst begrijpen wat het natuurlijke gedrag van paarden inhoud.

 

Paarden zijn van oudsher kuddedieren. Een kudde heeft een leider, deze leider neemt het initiatief om bijvoorbeeld te gaan grazen of te gaan rusten. De andere paarden uit de kudde volgen meestal. De andere paarden hebben altijd een eigen keuze of ze willen volgen, het ligt eraan met hoeveel zekerheid de leider de activiteit inzet. De leider van de kudde dwingt de andere paarden niet. In het wild is de leider van de kudde vaak een van de oudere merries, als het een gedomesticeerde kudde is dan kan het voorkomen dat een ruin de leider is. Merries in een wilde kudde blijven vaak een leven langs bij elkaar, het zijn goede vriendinnen en hebben samen veel levenservaring. Door deze levenservaring en het zelfvertrouwen van de merries volgen de andere paarden graag.

In kleine kuddes zie je vaak dat maar een enkele merrie de leiding heeft, bij grotere kuddes kunnen de rollen verdeeld zijn over verschillende paarden.

 

Het grootste gedeelte van de dag zijn paarden bezig met grazen en stappen. Paarden bewegen veel. Wilde paarden die in een groot gebied leven lopen ongeveer vijf tot tien kilometer per dat. Ze grazen onderweg en blijven niet te lang op dezelfde plek.

 

Paarden communiceren onderling het meest met lichaamstaal. Dit doen zij omdat geluid de aandacht van roofdieren kan trekken. De middelen die paarden gebruiken om te communiceren met elkaar zijn hun lichaamshouding, oorpositie, nekhouding en staartpositie.

 

Dit is natuurlijk een klein deel van het natuurlijke gedrag van paarden maar voldoende om te begrijpen dat de meeste gedomesticeerde paarden dit gedrag niet kunnen vertonen.

Wanneer een paard niet in staat is om dit gedrag te vertonen zal het zich afwijkend gaan gedragen. Wat dit afwijkend gedrag inhoud verschilt net als bij de mens ook per paard.

 

Wat er vanbinnen gebeurd bij paarden tijdens stress werkt eigenlijk hetzelfde als bij mensen. Ook bij paarden wordt het sympathische en parasympatische zenuwstelsel in werking gezet in tijden van stress. Er overeenkomsten in de symptomen die wij vertonen tijdens stress. Denk aan: Verhoogde hartslag, snelle ademhaling, trillen en zweten.

Bij paarden zijn er andere risico’s als we het over chronische stress hebben oftewel de stress die via het parasympatische zenuwstelsel loopt. Ook wel de langzame route genoemd.

 

De langzame route zorgt ervoor dat er in de bijnieren het hormoon cortisol wordt vrijgemaakt. Cortisol zorgt ervoor dat het paard snel kan reageren op de stressprikkel.

Het heeft ook een remmende werking op de stressreactie. Als het paard chronische stress heeft dan zijn de cortisol en suikerspiegels te lang verhoogd. Dit zorgt ervoor dat de bijnieren uitgeput raken. De cortisol remt het immuunsysteem en het immuunsysteem raakt verzwakt. De darmen kunnen verstoord raken en er kunnen maagzweren ontstaan. Als de bloedsuikerspiegels te lang verhoogd zijn geeft dit een verstoring op de stofwisseling wat bijvoorbeeld: Spierbevangenheid, verkrampte spieren en hoefbevangenheid kan veroorzaken.

Wat zijn symptomen van stress bij een paard?

 

  • Trillen
  • Snelle ademhaling
  • Gapen
  • Sloom
  • Afgesloten
  • Blazen
  • Oogwit kunnen zien
  • Agressie
  • Grote neusgaten

 

 

Ook zijn er symptomen van chronische stress

Dit zijn natuurlijk niet alle symptomen maar het is belangrijk om te kijken naar afwijkend gedrag bij je paard.

 

Op dit moment zijn de meeste paarden gedomesticeerd. Waardoor ook de meeste paarden geen natuurlijk gedrag kunnen vertonen. Wij mensen zijn ook niet natuurlijk voor paarden wat inhoudt dat wij ook een belangrijke oorzaak van stress kunnen zijn voor paarden.

Het ontbreken van sociaal contact, het ontbreken van voldoende beweging (paard 23 uur op stal) en het ontbreken van kleine beetjes eten over de gehele dag kan voor een paard zeer stressvol zijn. Als dit soort situaties lang genoeg duren kan een paard chronische stress krijgen. Het paard zal onnatuurlijk gedrag gaan vertonen waarbij er endorfine wordt aangemaakt. Endorfine is een hormoon waarvan een paard in een roes raakt, hier kunnen zij verslaafd aan raken. Voorbeelden van dit soort gedrag zijn:

 

  • Luchtzuigen
  • Weven
  • Kribbebijten
  • Stal kapot bijten
  • Overmatig likken
  • Flapperen met de onderlip

 

Men noemt dit ook wel stalondeugden, een herhalende dwangmatige beweging zonder duidelijke functie. Eigenlijk is het een rare naam aangezien het helemaal geen ondeugd is. Het is een signaal van het paard om aan te geven dat er wat aan de hand is.

Niet alle paarden reageren hetzelfde op stress. Elk paard heeft een ander karakter. Het ene paard zal tijdens stress stalondeugden ontwikkelen, terwijl het andere paard zich afsluit en naar binnen keert.

 

Het is belangrijk om de stress zoveel mogelijk te beperken. Dit kan je doen door te kijken naar de behoefte van je paard. Sluit het rantsoen aan, krijgt hij voldoende beweging, sociaal contact en word hij getraind naar eigen kunnen.

Past ook de ruiter bij het paard? Sluiten de verwachtingen en hetgeen wat het paard te bieden heeft op elkaar aan.

 

 

 

Al met al is het belangrijk om goed te kijken naar het gedrag van je paard en daaropin te spelen. Op tijd veranderingen op te merken en er wat aan te doen.