Stress bij kinderen

 

Het woord stress wordt vaak gebruikt om de symptomen aan te geven nadat de spanning in het leven toeneemt. Iedereen heeft er weleens last van, stress is een normaal onderdeel van het leven. Een licht gevoel van stress helpt je bij de uitdagingen van het leven en het is een signaal van je lichaam dat je alert moet zijn. Sommige mensen vinden het zelfs fijn om een lichte vorm van stress te ervaren. Stress wordt pas een probleem en ongezond als deze te lang duurt. Je kan dan moeilijk herstellen. Te veel stress zorgt vaak voor vervelende lichamelijke en geestelijke klachten, deze klachten uitten zich vaak in hoofdpijn, vermoeidheid, prikkelbaarheid en een negatief zelfbeeld.

 

Stress is volgens de Van Dale: “aanhoudende geestelijke druk; = spanning”.

In feite is stress een vorm van positieve spanning. Het lichaam reageert op spanning met de aanmaak van hormonen, onder andere adrenaline en cortisol. Die stellen ons in staat een grote inspanning te leveren. Bijvoorbeeld een fysieke sportprestatie of alertheid bij een toets. Stress heeft echter een negatief effect wanneer lichaam en geest aan te veel spanning worden blootgesteld. Door langdurige, te hoge belasting komt je lichaam niet vanzelf terug in een toestand van rust en ontspanning. Sterker, hoe langer je bent blootgesteld aan stress, hoe langer de herstelperiode.

 

Wat gebeurt er in ons lichaam tijdens van stress?

Stress geeft een reactie op het zenuwstelstel. Het lichaam beschikt over twee soorten zenuwstelsels, het centraal en perifeer zenuwstelsel. Het centrale zenuwstelsel bevindt zich in de hersenen en ruggenmerg. Het perifere zenuwstelsel bestaat uit de ruggenmergzenuwen en de zenuwen die naar het centrale zenuwstelsel in de hersenen lopen. De ruggenmergzenuwen zijn vertakte zenuwen. Deze zenuwen lopen naar alle organen en spieren in het lichaam.

Het centrale zenuwstelsel zorgt voor het contact met de buitenwereld, bijvoorbeeld praten tegen iemand. Het perifere zenuwstelsel is met de rest van het lichaam verbonden. Dit zenuwstelsel ligt buiten het centrale zenuwstelsel maar werkt wel goed samen met het perifere zenuwstelsel. Het perifere zenuwstelsel bestaat uit het animaal zenuwstelsel en het autonoom zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel is weer onder te verdelen in het sympathische en het parasympatische zenuwstelsel. Deze laatste twee zijn erg belangrijk als we het hebben over stress.

 

Het sympathische zenuwstelsel wordt ook wel het gaspedaal van het lichaam genoemd.
Dit zenuwstelsel zorgt ervoor dat we in staat zijn om te overleven in levensbedreigende situaties. Hierbij wordt adrenaline en noradrenaline (stresshormonen) aangemaakt, dit zorgt ervoor dat de hartslag, bloeddruk en ademsnelheid stijgt. Het lichaam verbruikt hierbij energie.

Het parasympatische zenuwstelsel doet eigenlijk het tegenovergestelde als het sympathische zenuwstelsel. Het is de rem van het lichaam. Dit zenuwstelsel zorgt voor herstel, opbouw en rust. Als dit zenuwstelsel aan het werk is dan daalt de hartslag en bloeddruk. Je spieren en organen krijgen voldoende bloed en zuurstof om te herstellen. Het zorgt voor ontspanning en herstel.

Als de stress van korte duur is zal het lichaam zich kunnen herstellen, de adrenaline daalt weer en het parasympatische zenuwstelsel wordt in werking gezet. Krijgt het lichaam vaak en lang te maken met stress dan wordt het steeds moeilijker om te herstellen. Dit wordt ook wel chronische stress genoemd. Als er sprake is van chronische stress dan zijn de twee zenuwstelsels uit balans.

Wanneer heb je te veel of chronische stress?

Wat door de een als stressvol wordt ervaren kan voor de ander totaal niet als stressvol worden ervaren. Stress is voor iedereen verschillend en erg persoonlijk. Het belangrijkste is om op tijd door te hebben wanneer je last van stress hebt. Je lichaam geeft vaak duidelijke signalen af bij te veel stress. Hieronder een lijst met mogelijke signalen van je lichaam:

  • Hoofdpijn
  • Nervositeit
  • Vermoeidheid
  • Concentratieproblemen
  • Verhoogde hartslag
  • Slaapproblemen

Dit is een korte lijst, er zijn veel meer signalen. Hierbij geldt ook dat het per persoon verschillend is. Het beste is om bij jezelf na te gaan of je last hebt van dingen zonder een mogelijke oorzaak.

Als we aan stress denken, denken we vaak aan volwassenen met een druk bestaan. Helaas blijkt dat kinderen ook last van stress hebben. Uit onderzoek blijkt dat 1 op de 4 kinderen lichamelijke klachten heeft en dat deze klachten in 9 van de 10 gevallen veroorzaakt worden door psychologische stress.

 

De oorzaken van stress kunnen divers zijn en ook per kind verschillen. Een situatie of gebeurtenis dat voor het ene kind stressvol is, is het misschien helemaal niet voor een ander kind.

Oorzaken kunnen zijn:

  • Problemen thuis. Zoals: relatieproblemen van ouders, een ernstige ziekte of ongeval, geldproblemen, gezinsuitbreiding, een verhuizing.
  • Hoge (taak)eisen. Zoals: leerproblemen, de beste willen/moeten zijn, te drukke agenda.
  • Het leven op school. Zoals: plagen en pesten, prestatiedruk – dit kan al simpel het mooi moeten schrijven zijn, toetsen en spreekbeurten.
  • Het sociale leven. Zoals weinig vriendjes, ruzie met vriendjes, erbij willen horen.

Als kinderen last van stress hebben dan uitten zij dit eigenlijk op dezelfde manier als volwassenen. Ze hebben last van hoofdpijn, buikpijn, vermoeidheid of eten juist veel of weinig. Waarom is het herkennen van stress bij kinderen dan zo lastig? We denken bij deze symptomen bij kinderen niet zo snel aan stress als de oorzaak. Toch moeten we deze symptomen serieus gaan nemen om op tijd stress te herkennen bij kinderen.

Hoe kinderen omgaan met stress bepaalt vaak hoe ze later in hun leven stress hanteren. Het is dus heel belangrijk om kinderen op een goede manier met stress om te leren gaan.